Konsekwencje braku snu, czyli dlaczego warto się wysypiać

scroll

Sen to jeden z najważniejszych stanów fizjologicznych organizmu, który warunkuje jego prawidłowe funkcjonowanie. Mimo że doskonale zdajemy sobie z tego sprawę, to niedosypianie bywa często bagatelizowane, co może skutkować poważnymi problemami zdrowotnymi.

W pędzącym świecie niedobór snu stał się dla nas wszystkich normalny, łatwo się usprawiedliwiamy i patrzymy pobłażliwie na swój tryb życia. Tymczasem naukowcy alarmują, że statystyczny człowiek przesypia jedynie 6 godzin na dobę, podczas gdy zalecana dawka snu to 7-9 godzin dziennie.

Spróbuj zadbać o odpowiednią dawkę snu

Najnowsze badania naukowców z Narodowego Centrum Badań Zaburzeń Snu pokazują, że sen tuż obok diety i aktywności fizycznej jest kluczowy dla zachowania zdrowia. W raporcie jednego z dostawców technologii medycznych „The Global Pursuit of Better Sleep Health” czytamy, że świadomość na temat wpływu snu na nasz stan zdrowia wciąż wzrasta. Dokument jednak pokazuje, że dla wielu ludzi osiągnięcie zadowalającej jakości snu wciąż jest poważnym problemem. Aż 37 proc. badanych uskarża się na bezsenność, podczas gdy rok wcześniej było to 26 proc.

Nie jest też tajemnicą, że znaczenie snu zaczynamy doceniać wraz z wiekiem. Pędzący tryb życia, stres, niewłaściwa dieta, czy brak aktywności fizycznej z czasem sprawiają, że czujemy się gorzej nie tylko fizycznie, ale również psychicznie. Podobnie jest z brakiem snu.

Wyniki badania „Jakość snu u studentów trójmiejskich uczelni” pokazują, że młodzi ludzie często nie dbają o prawidłową higienę snu, co znajduje swoje odzwierciedlenie w ich samopoczuciu oraz wynikach w nauce. Młodzi ludzie nie zdają sobie sprawy, że zaburzenia snu mogą być podwaliną późniejszych problemów zdrowotnych, ale również kłopotów z zasypianiem. Warto więc już od najmłodszych lat szukać sposobów na efektywny sen i pokazywać młodzieży, że o swój dobowy rytm, należy dbać tak samo, jak o cerę, czy muskulaturę.

Moja wskazówka: Zmiany w swoim rytmie dobowym warto wprowadzać stopniowo tydzień po tygodniu. Dla miłośników technologii pomocna może być opaska Fitbit, która przypomina o zbliżającej się godzinie snu oraz mierzy jego poszczególne fazy. O drodze do prawidłowiej higieny snu przeczytasz w tym artykule.

Konsekwencje braku snu

Wiemy już, że sen jest nam potrzebny dla zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego. Główny mechanizm pogorszenia naszej kondycji ogólnej w przypadku braku snu powiązany jest ze zmianami hormonalnymi. U osób z zaburzeniami snu zmniejsza się popołudniowa ilość wydzielanej melatoniny (hormonu snu), natomiast wzrasta poziom hormonu stresu – kortyzolu. W efekcie pojawiają się:

  1. Większa podatność na tycie – okazuje się, że brak snu zaostrza apetyt na niezdrowe, wysokokaloryczne pokarmy oraz spożywanie większych porcji posiłków, co może prowadzić do otyłości.
  2. Zaburzenia mowy i wzroku – regularne zaburzenia snu obniżają nasze zdolności językowe, spowalniają wypowiedzi, a nawet wywołują niewyraźną mowę, co utrudnia wyrażanie swoich myśli. Często pojawia się też widzenie podwójne, halucynacje, a nawet wizje przebywania w tunelu.
  3. Bóle głowy – wciąż nie poznano konkretnej przyczyny migren, jednak uskarża się na nie wiele osób. Bywa też zupełnie odwrotnie – to ból głowy powoduje problemy z zasypianiem.
  4. Częste infekcje – już od wielu lat wiemy, że brak snu osłabia naszą odporność, co zwiększa podatność na infekcje. Dowiedziono, że osoby, które regularnie nie dosypiają, przeziębiają się 3 razy częściej niż osoby śpiące minimum 8 godzin dziennie.
  5. Nadprodukcja moczu – fizjologicznie podczas snu nasze nerki spowalniają swoją pracę, dzięki czemu nie musimy zbyt często wstawać w nocy do toalety. Jeśli jednak późno kładziemy się spać lub mamy problemy z zaśnięciem, to produkcja moczu odbywa się jak za dnia.
  6. Roztargnienie i drażliwość – nietrudno zauważyć, że brak snu powoduje trudności ze skupieniem uwagi, utrudnia zapamiętywanie oraz obniża inteligencję emocjonalną.
  7. Kłopoty z pamięcią – badania pokazują, że zakłócenia snu mogą powodować zmiany strukturalne w mózgu, co ma wpływ na zaburzenia pamięci długotrwałej oraz przyczynia się do powstawania choroby Alzheimera ze względu na powstające białko beta-amyloid.
  8. Spowolnienie – stan notorycznego zmęczenia sprawia, że czas reakcji na różne bodźce ulega wydłużeniu.
  9. Choroby serca – okazuje się, że niedobór snu może być przyczyną przyspieszonej akcji serca oraz podwyższonego poziomu kortyzolu i białka CRP, co zwiększa ryzyko chorób układu krążenia, w tym nadciśnienia tętniczego.
  10. Zaburzenia jelit – zaburzenia snu mogą wywołać wzrost ryzyka zachorowania na nieswoiste zapalenie jelit (IBD), w tym chorobę Leśniowskiego-Crohna. Dowiedziono, że niedosypianie przyczynia się do częstszych zaostrzeń dolegliwości.
  11. Spadek libido – brak snu prowadzi do obniżenia poziomu testosteronu, na czym cierpi nasza sfera seksualna.
  12. Cukrzyca – kortyzol, czyli hormon stresu przyczynia się do powstawania oporności na insulinę, a w konsekwencji do cukrzycy typu 2. Sytuacji nie poprawia zwiększona tendencja do tycia u osób, które poświęcają zbyt mało czasu na sen.
  13. Nowotwory – przewlekły brak snu zmienia ekspresję kilkuset genów, co może prowadzić do licznych mutacji, które inicjują choroby nowotworowe, zwłaszcza jelita grubego i piersi,
  14. Depresja – dowiedziono, że prawidłowa higiena snu sprawia, że jesteśmy szczęśliwsi. Wstępne badania pokazują też, że leczenie zaburzeń snu może łagodzić objawy depresji.

Pozwól zregenerować się swojemu ciału

Koszty zaburzeń snu ponosi całe ciało, jednak szczególnie narażony jest mózg. Dzieje się tak, ponieważ w czasie snu dezaktywacji ulega ośrodkowy układ nerwowy, co umożliwia jego efektywną regenerację. Odbierając ten czas swojemu ciału, nie masz szans na pełen odpoczynek. W efekcie spada nie tylko Twoja codzienna zdolność koncentracji i kształtowania opinii, ale również zdolność ogólnej oceny sytuacji i złożonego planowania. Tymczasem są to podstawy codziennego funkcjonowania. Pamiętaj więc, że nawet po powrocie do naturalnego trybu snu mózg nie wraca od razu na właściwe tory, dlatego bądź dla siebie dobry i wysypiaj się każdego dnia.

Źródła

  1. Philips, The Global Pursuit of Better Sleep Health, https://www.usa.philips.com/c-dam/b2c/master/experience/smartsleep/world-sleep-day/2019/2019-philips-world-sleep-day-survey-results.pdf
  2. J. Heitzman, Zaburzenia snu – przyczyna czy skutek depresji? http://strona.ppol.nazwa.pl/uploads/images/PP_5_2009/Heitzman%20s499_Psychiatria%20Polska%205_2009.pdf
  3. J. Meyer-Szary, M. Jakitowicz, M. Sieczkowski, J. Kasperczyk, J. Jakitowicz, Jakość snu u studentów trójmiejskich uczelni, https://www.researchgate.net/profile/Jaroslaw_Meyer-Szary/publication/286757274_The_quality_of_sleep_in_college_students_Tricity/links/5a9315f0a6fdccecff059c47/The-quality-of-sleep-in-college-students-Tricity.pdf
  4. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/nauka/1602905,1,niedobor-snu-jest-grozny–z-14-powodow.read

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *